Kıymetli kardeşlerim, bir Ramazan ayına daha kavuşmanın huzurunu ve mutluluğunu yaşıyoruz. Yüce Rabbimize sonsuz hamdolsun ki, bizleri bu mübarek zaman dilimine ulaştırdı. Ramazan ayı, İslam dünyası için en kıymetli zaman dilimlerinden biridir. Bu ay, sadece aç ve susuz kalmak değil, aynı zamanda nefsi terbiye etmek, Allah'a daha yakın olmak ve maneviyatı yükseltmek için bir fırsattır. Ramazan ayında yapacağımız ibadetler, bizi Allah'a yaklaştırır, günahlarımızdan arındırır ve kalplerimizi huzurla doldurur.
Ramazan Ayının Nüzul Sebebi ve Tarihsel Arka Planı
Kardeşlerim, Ramazan ayının bizler için neden bu kadar özel olduğunu anlamak için biraz geriye, İslam tarihinin o kutlu günlerine gitmemiz gerekir. Oruç ibadetinin farz kılınışı, Hicret'in ikinci yılında, Şaban ayının onuncu günü, yani Medine döneminde gerçekleşmiştir. Bu, Müslümanların kimliklerinin ve toplumsal yapılarının pekiştiği bir döneme denk gelir. Hicret'in ilk dönemlerinde Müslümanlar, Yahudilerin Aşure orucunu tutmaktaydı. Ancak Bakara Sûresi'nin 183-187. ayetlerinin nazil olmasıyla birlikte, Ramazan orucu farz kılınmış ve Müslümanların kendine özgü ibadet takvimi oluşmuştur. Bu ayetler, orucun sadece bir ibadet olmadığını, aynı zamanda takvaya ulaşma, yani Allah'ın emirlerine riayet edip yasaklarından sakınma yolunda bir terbiye aracı olduğunu açıkça belirtir. Oruç emri, bizden önceki ümmetlere de farz kılınan köklü bir ibadetin devamı niteliğindedir. Bu, insanlık tarihi boyunca nefsi terbiye ve Allah'a yakınlaşma arayışının ortak bir tezahürüdür. Ramazan ayının bu denli mübarek olmasının en önemli sebeplerinden biri de, Kur'an-ı Kerim'in bu ayda nazil olmaya başlamasıdır. Bakara Sûresi 2:185. ayette bu durum şöyle ifade edilir: 'Ramazan ayı, insanlara yol gösterici, doğruyu ve yanlışı ayırt edici belgeler olarak Kur'an'ın indirildiği aydır.' Bu ayet, Ramazan'ı sadece oruç ayı değil, aynı zamanda Kur'an ayı olarak da tescil etmektedir. Dolayısıyla, bu ayda Kur'an'la olan bağımızı güçlendirmek, onun mesajını anlamaya çalışmak, Ramazan'ın ruhuna uygun en önemli amellerdendir.
Oruç: Ramazan Ayının Temel İbadeti ve Derin Anlamları
Ramazan ayının en belirgin ibadeti oruçtur. Oruç, imsak vaktinden iftar vaktine kadar yemekten, içmekten ve diğer orucu bozan şeylerden uzak durmaktır. Ancak oruç sadece bunlardan ibaret değildir. Aynı zamanda kötü sözlerden, davranışlardan ve düşüncelerden de uzak durmak gerekir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) bir hadis-i şeriflerinde buyurmuşlardır ki: 'Kim yalan söylemeyi ve yalanla amel etmeyi bırakmazsa, Allah'ın onun yemesini içmesini terk etmesine ihtiyacı yoktur.' (Buhârî, Savm, 8; Edeb, 51). Bu hadis, orucun sadece bedensel değil, aynı zamanda ruhsal ve ahlaki bir arınma süreci olduğunu bizlere hatırlatmaktadır. Gözümüzü haramdan, dilimizi gıybetten, kulağımızı kötü sözden muhafaza etmedikçe orucumuzun kemale ermesi zordur.
Bakara Suresi, 2:183 ayetinde şöyle buyrulur: 'Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi, size de farz kılındı. Umulur ki, korunursunuz.' Bu ayette geçen 'korunursunuz' ifadesi, takvaya ulaşmayı, yani Allah'ın rızasına uygun bir hayat sürmeyi işaret eder. Oruç, bizi günahlardan koruyan bir kalkan, nefsimizin aşırılıklarını dizginleyen bir terbiye vasıtasıdır.
Orucun Faziletleri ve Mezhep Görüşleri
- Allah'ın rızasını kazanmak: Oruç, riyadan uzak, sadece Allah için yapılan bir ibadettir. Hadis-i kutside, 'Oruç benim içindir, mükafatını ben veririm' buyrulur. (Buhârî, Savm, 9).
- Nefsi terbiye etmek: İnsanın en büyük düşmanı nefsi ve heva hevesleridir. Oruç, nefsin isteklerine karşı iradeyi güçlendirir.
- Açlık ve susuzluğun ne demek olduğunu anlamak: Bu tecrübe, empati duygumuzu geliştirir ve şükrümüzü artırır.
- Yoksullara yardım etme duygusunu geliştirmek: Açlık tecrübesi, fakirlerin halinden anlamamızı sağlar ve infak bilincimizi artırır.
- Günahların affına vesile olmak: Peygamber Efendimiz (s.a.v.), 'Kim inanarak ve sevabını Allah'tan umarak Ramazan orucunu tutarsa, geçmiş günahları bağışlanır' buyurmuştur. (Buhârî, Savm, 6).
Oruçla ilgili fıkhî konularda mezhepler arasında bazı farklılıklar bulunmaktadır. Örneğin, Hanefî mezhebine göre, unutarak yemek ve içmek orucu bozmazken, Şâfiî mezhebinde bu durum kaza gerektirebilir, ancak kefaret gerektirmez. Hanbelî ve Mâlikî mezheplerinde ise unutmanın orucu bozmadığı genel kabuldür. Yine, orucu kasten bozan bir kimsenin kefaret ödemesi gerektiği hususunda tüm mezhepler ittifak halindedir. Ancak kefaretin mahiyeti (köle azadı, altmış gün oruç veya altmış fakiri doyurma) ve hangi durumlarda sadece kaza ile yetinileceği konularında detay farklılıkları mevcuttur. Örneğin, Hanefîler, sadece yemek ve içmekle bozulan oruç için kefaret gerektiğini belirtirken, diğer mezheplerde bazı farklı durumlar da kefareti gerektirebilir. Bu ince ayrıntıları, ihtiyaç duyduğumuzda ilim ehli hocalarımıza danışarak öğrenmeliyiz kardeşlerim.
Namaz: Ramazan Ayında Daha da Önem Kazanır
Namaz, İslam'ın beş şartından biridir ve her Müslümanın günde beş vakit kılması farzdır. Ramazan ayında namaz kılmak, diğer zamanlara göre daha da önemlidir. Zira bu ayda yapılan her ibadetin sevabı kat kat artırılır. Özellikle teravih namazı, Ramazan ayına özgü bir sünnettir ve camilerde cemaatle kılınır. Ramazan'ın bereketiyle camilerimiz şenlenir, müminler bir araya gelerek manevi bir atmosfer oluştururlar. Namaz vakitlerini takip ederek, vaktinde kılmaya özen gösterelim.
Teravih Namazı Nasıl Kılınır ve Mezhep Görüşleri
Teravih namazı, yatsı namazından sonra kılınır ve genellikle 20 rekattır. İki rekatta bir selam verilerek kılınabileceği gibi, dört rekatta bir de selam verilebilir. Teravih namazı kılarken her iki rekatta da Fatiha Suresi okunur ve ardından bir sure okunur. Teravih namazının sonunda vitir namazı kılınır. Teravih namazı, Peygamber Efendimiz (s.a.v.)'in künnet-i müekkede olarak kıldığı, Hz. Ömer (r.a.) döneminde cemaatle kılınması geleneği yerleşmiş bir ibadettir. Bu namazın rekat sayısı hakkında farklı rivayetler ve dolayısıyla mezhepler arasında farklı görüşler bulunmaktadır. Hanefî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerine göre teravih namazı 20 rekattır ve bu görüş İslâm âleminde yaygın olarak kabul görmüştür. Mâlikî mezhebinde ise 36 rekat kılındığına dair görüşler de mevcuttur. Ancak genel uygulamada 20 rekat esas alınır. Önemli olan, bu mübarek ayda bu sünneti ihya etmek ve cemaatle namazın bereketinden istifade etmektir. Vitir namazı da Ramazan ayında cemaatle kılınır ve Hanefî mezhebine göre vacip, diğer mezheplere göre sünnettir. Ramazan ayında teheccüd namazını da ihmal etmemeliyiz kardeşlerim. Gecenin son üçte birinde kalkıp Rabbimize yönelmek, duaların kabul olduğu müstesna anlardandır.
Kur'an Okumak ve Anlamaya Çalışmak
Ramazan ayı, Kur'an ayıdır. Bu ayda Kur'an okumak, anlamaya çalışmak ve hayatımıza uygulamak çok önemlidir. Kur'an, bize doğru yolu gösteren, hayatımızı anlamlandıran ve bizi Allah'a yaklaştıran bir rehberdir. İlk vahyin Ramazan ayında nazil olması, bu ayın Kur'an ile olan derin bağını göstermektedir. Kadir Sûresi 97:1. ayette 'Şüphesiz biz onu (Kur'an'ı) Kadir Gecesi'nde indirdik' buyrulmaktadır. Bu da Ramazan ayının, Kur'an'ın nazil olmaya başladığı kutlu bir zaman dilimi olduğunu açıkça ortaya koyar. Mübarek gün ve gecelerde yapılacak ibadetler arasında Kur'an okumak önemli bir yer tutar.
Kur'an'ı Nasıl Okumalıyız?
- Abdestli olmak: Kur'an'a hürmeten abdestli olmak menduptur, mushafa dokunmak için ise Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre farzdır.
- Kıbleye yönelmek: Bu da Kur'an'a olan saygının bir göstergesidir.
- Tecvit kurallarına uygun okumak: Harflerin mahreçlerine ve sıfatlarına dikkat ederek, Kur'an'ı doğru telaffuz etmek önemlidir.
- Anlamını düşünerek okumak (tedebbür): Sadece lafzını okumakla kalmayıp, mealini ve tefsirini okuyarak Kur'an'ın mesajını kavramaya çalışmalıyız. İmam Taberî, İbn Kesîr, Kurtubî ve Fahreddin Râzî gibi büyük müfessirlerin eserleri bu konuda bize rehberlik eder.
- Hayatımıza uygulamaya çalışmak: Kur'an, sadece okunacak bir kitap değil, aynı zamanda yaşanacak bir hayat rehberidir.
- Mukabele ve Hatim: Ramazan ayında camilerde mukabele geleneğini yaşatmak, Kur'an'ı baştan sona okumak (hatim yapmak), bu ayın bereketlerindendir.
Zekat ve Fitre Vermek: Toplumsal Dayanışmanın Simgesi
Zekat, İslam'ın beş şartından biridir ve zengin Müslümanların yılda bir kez malının belirli bir miktarını ihtiyaç sahiplerine vermesi farzdır. Zekat, toplumsal adalet ve dayanışmanın en önemli göstergelerinden biridir. Tevbe Sûresi 9:103. ayette 'Mallarından sadaka (zekat) al ki, bununla onları temizleyesin ve arındırasın. Onlara dua et; çünkü senin duan onlar için bir sükûnettir. Allah işitendir, bilendir' buyrularak zekatın hem malı hem de nefsi temizleyici yönüne dikkat çekilir.
Fitre ise, Ramazan ayının sonunda verilen bir sadakadır. Fitre (sadaka-i fıtır), her Müslümanın kendisi ve bakmakla yükümlü olduğu kişiler için bayram namazından önce vermesi gereken bir miktardır. Zekat ve fitre, toplumda dayanışmayı artırır, yoksulların ihtiyaçlarını karşılar ve kalpleri temizler. Fitre, oruçlunun oruç esnasında yapmış olabileceği küçük kusurları temizlemesi için de bir vesiledir.
Zekat ve Fitre Hakkında Fıkhî Detaylar
Zekatın farz olması için malın nisap miktarına ulaşması ve üzerinden bir kamerî yılın geçmesi (havelân-ı havl) gerekir. Nisap miktarı, Hanefî mezhebine göre 85 gram altın veya bunun değerindeki maldır. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde de nisap miktarı benzerdir ancak zekata tabi mallar ve oranlar konusunda bazı detay farklılıkları bulunabilir. Örneğin, Hanefîler ticaret mallarına zekatı farz kılarken, Şâfiîler tarım ürünlerinde farklı bir yaklaşıma sahiptir. Zekatın kimlere verileceği Tevbe Sûresi 9:60. ayette açıkça belirtilmiştir: 'Sadakalar (zekatlar) ancak fakirler, miskinler, zekat toplamakla görevli memurlar, kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar, köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar içindir.' Fitre ise, Ramazan Bayramı'nın birinci günü sabah namazı ile bayram namazı arasında verilmesi müstehaptır, ancak Ramazan ayı içinde de verilebilir. Miktarı, bir kişinin bir günlük yiyecek ihtiyacını karşılayacak kadar olup, her yıl Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından belirlenir. Bu mübarek ayda zekat ve fitrelerimizi zamanında ve doğru kişilere ulaştırmak, üzerimizdeki farzı eda etmenin yanı sıra, toplumsal birlikteliğimizi de güçlendirecektir.
Zekat ile ilgili Diyanet İşleri Başkanlığı'nın detaylı açıklamalarına diyanet.gov.tr adresinden ulaşabilirsiniz.
Sadaka Vermek ve İhtiyaç Sahiplerine Yardım Etmek
Ramazan ayında sadaka vermek ve ihtiyaç sahiplerine yardım etmek, çok sevaptır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) Ramazan ayında cömertliği ile bilinirdi. İbn Abbas (r.a.)'dan rivayet edildiğine göre, 'Resûlullah (s.a.v.) insanların en cömerdi idi. Onun cömertliği Ramazan ayında, Cebrail (a.s.) ile buluştuğu zaman daha da artardı. Cebrail (a.s.) Ramazan'ın her gecesi Resûlullah (s.a.v.) ile buluşur, karşılıklı Kur'an okurlardı. İşte o zaman Resûlullah (s.a.v.) hayır yapmada, esen rüzgardan daha cömert olurdu.' (Buhârî, Savm, 7; Müslim, Fedâil, 50). Bu hadis, bizlere Ramazan ayında infak konusunda bir rol model sunmaktadır.
Sadaka, sadece maddi yardımlardan ibaret değildir. Güler yüz göstermek, güzel söz söylemek, insanlara yardımcı olmak, yoldaki bir engeli kaldırmak, birine yol göstermek de sadakadır. Ramazan ayında, çevremizdeki ihtiyaç sahiplerini gözetmeli, onlara yardım etmeli ve dualarını almalıyız. İftar sofralarımızı paylaşmak, yetim ve öksüzleri sevindirmek, hastaları ziyaret etmek gibi sosyal ibadetler de sadaka hükmündedir ve bu ayın ruhuna çok yakışır.
Dualar Etmek ve Tevbe İstiğfar Etmek
Ramazan ayı, duaların kabul olduğu bir aydır. Bu ayda bol bol dua etmeli, Allah'tan af dilemeli ve günahlarımızdan tevbe etmeliyiz. Özellikle iftar anı, sahur vakti ve Kadir Gecesi, duaların kabul olduğu müstesna zaman dilimleridir. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) 'Üç kişinin duası reddedilmez: İftar edinceye kadar oruçlunun duası, adil yöneticinin duası ve mazlumun duası.' buyurmuştur. (Tirmizî, Daavât, 129). Bu, iftar anında yapacağımız duaların ne denli kıymetli olduğunu gösterir.
Özellikle Kadir Gecesi, duaların kabul olduğu en kıymetli gecelerden biridir. Bu geceyi ibadetle geçirmeli, bol bol dua etmeli ve Allah'tan af dilemeliyiz. Hazreti Âişe (r.a.) validemiz, 'Ya Resûlallah! Kadir Gecesi'ne rastlarsam nasıl dua edeyim?' diye sorduğunda, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) 'Allahümme inneke afüvvün kerîmün tuhibbü'l-afve fa'fü annî' (Allah'ım! Sen affedicisin, cömertsin, affetmeyi seversin, beni de affet) diye dua etmesini tavsiye etmiştir. (Tirmizî, Daavât, 84). Bu dua, Kadir Gecesi'nin ruhunu en güzel şekilde ifade eder.
Kur'an-ı Kerim'de de duanın önemi vurgulanır. Mü'min Sûresi 40:60. ayette 'Rabbiniz buyurdu ki: Bana dua edin, size icabet edeyim' buyrulur. Bu ayet, Rabbimizin bizden dua etmemizi istediğini ve dualarımıza karşılık vereceğini müjdelemektedir.
Hangi Duaları Etmeliyiz?
- Kendimiz için dua etmek: Sağlık, afiyet, hidayet, imanımızın muhafazası.
- Ailemiz için dua etmek: Eşimiz, çocuklarımız, anne babamız ve akrabalarımızın dünya ve ahiret saadeti.
- Müslümanlar için dua etmek: Tüm İslam ümmetinin birlik ve beraberliği, sıkıntılarının giderilmesi.
- Ülkemiz için dua etmek: Vatanımızın selameti, milletimizin huzuru ve refahı.
- İslam alemi için dua etmek: Mazlumların kurtuluşu, zalimlerin ıslahı.
- Ölmüşlerimize dua etmek: Geçmişlerimizin günahlarının affı, mekanlarının cennet olması.
İtikafa Girmek (Sünnet)
İtikaf, Ramazan ayının son on gününde camide kapanıp ibadetle meşgul olmaktır. İtikaf, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) sünnetidir ve çok sevaptır. Hazreti Âişe (r.a.) validemiz şöyle rivayet etmiştir: 'Peygamber Efendimiz (s.a.v.) vefat edinceye kadar Ramazan'ın son on gününde itikafa girerdi. O'ndan sonra zevceleri de itikafa girdiler.' (Buhârî, İ'tikâf, 1). Bu hadis, itikafın ne denli önemli bir sünnet olduğunu gösterir.
İtikaf, dünya işlerinden uzaklaşarak Allah'a daha yakın olmak, nefsi terbiye etmek ve maneviyatı yükseltmek için bir fırsattır. Özellikle Kadir Gecesi'nin bu son on gün içerisinde aranması, itikafın faziletini daha da artırmaktadır. İtikaf, kişinin kendini tamamen ibadete adaması, Kur'an okuması, zikir ve tesbihat yapması, tefekkür etmesi ve dua etmesi demektir. Bu ibadet, Hanefî mezhebine göre sünnet-i müekkede-i kifaye olup, bir beldede bazı Müslümanların yapmasıyla diğerlerinden sorumluluğun kalktığı bir ibadettir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde de sünnet olduğu kabul edilmektedir. İtikafa giren kişi, camide belirli bir alanı mesken edinir, zaruri ihtiyaçlar dışında dışarı çıkmaz ve vaktini tamamen ibadete ayırır. Bu, modern dünyanın gürültüsünden ve meşguliyetinden uzaklaşarak, ruhumuzu dinlendirme ve Rabbimizle baş başa kalma imkanı sunar.
Ramazan'ın Bereketiyle Manevi Yolculuk
Ramazan ayı, maneviyatımızı yükseltmek, günahlarımızdan arınmak ve Allah'a daha yakın olmak için bir fırsattır. Bu mübarek ayı, oruç tutarak, namaz kılarak, Kur'an okuyarak, zekat vererek, sadaka vererek, dua ederek ve tevbe istiğfar ederek en iyi şekilde değerlendirelim. Unutmayalım ki, Ramazan ayı sadece bir ay değil, bir ömür boyu sürecek bir manevi yolculuğun başlangıcıdır. Bu ayda kazandığımız güzel alışkanlıkları, edindiğimiz takva bilincini, Ramazan sonrasında da hayatımıza tatbik etmeye gayret etmeliyiz. Oruçla kazandığımız irade gücünü, namazla pekiştirdiğimiz teslimiyeti, Kur'an'la aydınlattığımız kalplerimizi yılın diğer aylarında da canlı tutmalıyız. Zekat ve sadaka ile geliştirdiğimiz infak bilincini, dua ve istiğfar ile kazandığımız Rabbimizle olan yakınlığı sürdürmek, Ramazan'ın gerçek gayesidir. Bu mübarek ayın bize öğrettiklerini hayat düsturu edinmek, asıl kazancımız olacaktır.
Bu mübarek ayda, dualarınızın kabul olması dileğiyle! Üç ayların ruhani iklimine yolculukta Ramazan ayının önemi büyüktür.
Ramazan ayının bereketi üzerinize olsun! Namazlarınızı aksatmamak için İstanbul namaz vakitleri veya yaşadığınız şehre göre namaz vakitlerini takip edebilirsiniz.
Bu mübarek ayda Zikirmatik uygulamasını kullanarak tesbih çekebilir, dualarınızı okuyabilir ve namaz hatırlatmaları ile ibadetlerinizi düzenli olarak yapabilirsiniz. Ramazan ayının feyzinden en iyi şekilde yararlanmak için bu uygulamayı mutlaka deneyin!
Sevdiklerinizle paylaşarak onların da bu değerli bilgilerden faydalanmasını sağlayabilirsiniz.
Editörden Not: Ramazan'ı En Verimli Şekilde Geçirmek İçin Pratik Tavsiyeler
Değerli okuyucularım, Hocaefendi'mizin engin bilgilerinden istifade ettik. Şimdi de bu bilgileri günlük hayatımıza nasıl daha etkin entegre edebiliriz, buna değinelim. Ramazan, sadece açlık ve susuzluktan ibaret değildir; o, bir yaşam biçimi değişikliği, bir dönüşüm ayıdır. Bu dönüşümü kalıcı kılmak için bazı pratik adımlar atabiliriz. Öncelikle, bir 'Ramazan İbadet Planı' oluşturmanızı tavsiye ederim. Bu plan, günlük Kur'an tilaveti (meal veya tefsirle birlikte), belirlenen zikirler, sadaka hedefleri ve ailece yapılacak ibadetleri içerebilir. Örneğin, her gün bir cüz Kur'an okumayı veya bir sayfa meal okumayı hedefleyin. Sahur ve iftar sofralarını sadece yemek yenen yerler olmaktan çıkarıp, ailece dua edilen, şükredilen ve sohbet edilen manevi buluşma noktalarına dönüştürün. Teknolojiyi de lehimize kullanabiliriz. Akıllı telefon uygulamaları, namaz vakitlerini, kıbleyi ve hatta zikirleri takip etmede bize yardımcı olabilir. Ancak bu araçların bizi asıl amaçtan, yani Allah ile bağ kurmaktan alıkoymamasına dikkat etmeliyiz. Sosyal medyada vakit geçirmek yerine, bu zamanı tefekkür, dua veya ilim öğrenmeye ayırabiliriz. Ramazan, aynı zamanda kötü alışkanlıkları terk etmek için de altın bir fırsattır. Sigarayı bırakmak, gıybetten uzak durmak, öfkemizi kontrol etmek gibi hedefler belirleyip, orucun verdiği irade gücüyle bunları başarmaya çalışabiliriz. Unutmayın, küçük ama istikrarlı adımlar, büyük değişimlere yol açar. Ramazan'ın ilk gününden itibaren bu planı uygulamaya koyun ve her günün sonunda kendinizi değerlendirin. Rabbim, hepimize bu mübarek ayı en güzel şekilde değerlendirmeyi nasip eylesin.
Pratik Uygulama: Ramazan Sonrası Hayatımızda Ramazan Ruhu
Kardeşlerim, Ramazan ayı sona erdiğinde, oruçlarımız bitse de, teravihlerimiz kılınmasa da, Ramazan'ın bize kazandırdığı manevi iklimin etkisini hayatımızın her alanında sürdürmeliyiz. Asıl başarı, Ramazan'da edindiğimiz güzel alışkanlıkları Ramazan sonrasına taşıyabilmektir. Ramazan bize ne öğretti? Sabrı, şükrü, merhameti, paylaşmayı, nefsi kontrol etmeyi ve Allah'a daha çok yönelmeyi. Bu değerleri hayatımızın her anına yaymalıyız. Örneğin, Ramazan'da düzenli kıldığımız namazları, Kur'an tilavetini, zikir ve duaları, Ramazan sonrasında da aksatmadan devam ettirmeye gayret edelim. Belki Ramazan'daki yoğunlukta olmasa da, günlük hayatımızda belirli bir vaktimizi bu ibadetlere ayırmak, manevi bağımızı canlı tutacaktır. Sadaka ve infak bilincini sadece Ramazan'a özgü kılmayıp, yıl boyunca ihtiyaç sahiplerine yardım etmeye devam etmeliyiz. Güler yüzlü olmak, tatlı dilli olmak, insanlara karşı hoşgörülü olmak gibi ahlaki güzellikleri de hayatımızın değişmez parçası haline getirmeliyiz. Ramazan'da kazandığımız irade gücüyle kötü alışkanlıklarımızdan uzak durmaya devam etmeli, iyi alışkanlıklarımızı pekiştirmeliyiz. Unutmayalım ki, 'Ramazan Rabb'e kulluğun, imtihanın ve dirilişin okuludur.' Bu okuldan mezun olduktan sonra öğrendiklerimizi hayata geçirmek, bizlere gerçek bir bayram yaşatacaktır. Allah Teâlâ, Ramazan'da gösterdiğimiz gayreti yıl boyunca sürdürmeyi hepimize nasip eylesin.
Kaynaklar
1. Kur'an-ı Kerim ve Meali 2. Sahih-i Buhârî 3. Sahih-i Müslim 4. Sünen-i Tirmizî 5. Taberî Tefsiri (Camiu'l-Beyan an Te'vili Ayi'l-Kur'an) 6. İbn Kesîr Tefsiri (Tefsiru'l-Kur'ani'l-Azim) 7. Kurtubî Tefsiri (el-Cami' li Ahkami'l-Kur'an) 8. Fahreddin Râzî Tefsiri (Mefatihu'l-Gayb) 9. Diyanet İşleri Başkanlığı Fetvaları ve Yayınları 10. Ömer Nasuhi Bilmen, Büyük İslam İlmihali
