Salaten Tefriciye: Okunuşu, Anlamı ve Faziletleri

Esselamu aleyküm ve rahmetullahi ve berakatuh değerli kardeşlerim. Bugün sizlerle, manevi hayatımızda önemli bir yere sahip olan Salaten Tefriciye'yi konuşacağız. Bu salavat-ı şerife, özellikle zor zamanlarda Allah'a sığınmak, sıkıntılardan kurtulmak ve dileklerimizi iletmek için okunur. Rabbim dualarımızı kabul eylesin.

Bu yazımızda, Salaten Tefriciye'nin ne olduğunu, nasıl okunduğunu, anlamını ve faziletlerini detaylı bir şekilde ele alacağız. Ancak bunu yaparken, bir hocanız olarak konunun sadece popüler yönlerine değil, ilmî temellerine de inmek niyetindeyim. Bir duayı veya salavatı neden okuduğumuzu, onun Kur'an ve Sünnet'teki dayanaklarının ne olduğunu bilmek, amellerimize şuur ve ihlas katar. Hazırsanız, bu manevi yolculuğa Bismillah diyerek başlayalım!

Salaten Tefriciye Nedir? Kökeni ve Manası

Salaten Tefriciye, Peygamber Efendimiz Hazreti Muhammed Mustafa'ya (s.a.v.) salat ve selam göndermenin en güzel yollarından, en meşhur sîgalarından (formüllerinden) biridir. Adındaki "Tefriciye" kelimesi, Arapça "ferec" kökünden gelir ve sıkıntıları açmak, ferahlatmak, düğümleri çözmek demektir. Bu sebeple halk arasında "kurtuluş salavatı" olarak da bilinir. Okunmasıyla, Allah'ın izni ve rahmetiyle, o salavatın hürmetine yaratıldığı en şerefli mahlûk olan Efendimiz (s.a.v.) vesilesiyle sıkıntılarımızdan kurtulacağımız, feraha ereceğimiz ümit edilir.

Bu salavatın belirli bir metni doğrudan bir hadis-i şerif olarak rivayet edilmemiştir. Bu gibi salavat formülleri, İslam alimlerinin, ariflerin ve Allah dostlarının, Kur'an ve Sünnet'ten ilham alarak Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) olan sevgilerini, O'nun vasıflarını ve Allah katındaki değerini ifade etmek için oluşturdukları dua metinleridir. İçeriği ve manası, tamamen Kur'an ve Sünnet'in ruhuna uygundur.

Kur'an-ı Kerim'de Salavatın Yeri ve Önemi

Kardeşlerim, bir amelin temelini anlamak için önce Kitabullah'a bakmalıyız. Salavat getirmenin asıl kaynağı, bizzat Rabbimizin emridir. Cenâb-ı Hak, Ahzâb Suresi'nde şöyle buyurur:

"Şüphesiz Allah ve melekleri Peygamber’e salât ederler. Ey iman edenler! Siz de ona salât edin ve tam bir teslimiyetle selâm verin." (Ahzâb 33:56)

Büyük müfessir İbn Kesîr bu ayetin tefsirinde der ki: Allah'ın salâtı, meleklerinin yanında Peygamberi'ne övgüde bulunması, rahmet etmesidir. Meleklerin salâtı, dua ve istiğfardır. Müminlerin salâtı ise, O'nun için dua etmek, şanını yüceltme talebinde bulunmaktır. Yani biz salavat getirdiğimizde, aslında Allah'tan, Resûlü'nün şanını, şerefini ve makamını daha da yüceltmesini niyaz etmiş oluruz. Bu, O'na olan sevgi ve bağlılığımızın en somut ifadelerinden biridir.

Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) Allah katındaki değeri şu ayetlerle de pekiştirilmiştir:

• "Ve şüphesiz sen, pek büyük bir ahlâk üzerindesin." (Kalem 68:4)
• "Andolsun, size kendi içinizden öyle bir peygamber gelmiştir ki, sizin sıkıntıya düşmeniz ona çok ağır gelir. O, size çok düşkün, mü’minlere karşı çok şefkatli ve merhametlidir." (Tevbe 9:128)
• "(Resûlüm!) De ki: Eğer Allah’ı seviyorsanız bana uyun ki, Allah da sizi sevsin ve günahlarınızı bağışlasın..." (Âl-i İmrân 3:31)
• "Biz seni ancak âlemlere rahmet olarak gönderdik." (Enbiyâ 21:107)

Hadis-i Şeriflerde Salavat Getirmenin Ehemmiyeti

Efendimiz (s.a.v.) de kendi üzerine salavat getirilmesini pek çok hadis-i şeriflerinde teşvik etmiştir. Bu, O'nun bizden bir beklentisi olduğu için değil, bizim manevi kazancımız içindir.

1. Rahmet ve Mağfiret Vesilesi: Abdullah bin Amr bin Âs'dan (r.a.) rivayet edildiğine göre, Resûlullah (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Kim bana bir defa salât ederse, Allah da ona on salât eder (on kat rahmet eder), on günahını siler ve on derece yükseltir." (Müslim, Salât, 70; Ebû Dâvûd, Salât, 36).
2. Cimrilikten Kurtuluş: Hz. Ali'den (r.a.) rivayetle, Nebiyy-i Ekrem (s.a.v.) şöyle buyurmuştur: "Gerçek cimri, yanında anıldığım halde bana salât ü selâm getirmeyen kimsedir." (Tirmizî, Daavât, 100). Bu ne kadar ince bir uyarıdır! Adını anıp da O'na dua etmemek, manevi bir cimrilik olarak nitelendirilmiştir.
3. Duanın Kabulüne Vesile: Hz. Ömer (r.a.) şöyle demiştir: "Dua, yer ile gök arasında durur. Peygamberine salât getirmedikçe o duadan hiçbir şey yukarı çıkmaz." (Tirmizî, Vitr, 21). Bu rivayet, salavatın, dualarımızın kabulü için ne denli önemli bir anahtar olduğunu gösterir.

Salaten Tefriciye Okunuşu (Türkçe Latin Harfleriyle)

Salaten Tefriciye'nin doğru bir şekilde okunması, manasını anlamak kadar önemlidir. Harflerin mahreçlerine dikkat ederek, tane tane ve huşû içinde okumaya gayret edelim. İşte Salaten Tefriciye'nin Türkçe okunuşu:

Allahümme salli salaten kamileten ve sellim selamen tammen ala seyyidina Muhammedinillezi tenhallü bihil ukadü ve tenfericü bihil kürabü ve tukda bihil havaicü ve tünelü bihir regaibü ve hüsnül havatimi ve yüsteskal ğamamü bivechihil kerimi ve ala alihi ve sahbihi fi külli lemhatin ve nefesin bi adedi külli malumin lek.

Salaten Tefriciye Anlamı (Türkçe Meali)

Salaten Tefriciye'nin anlamını bilmek, okurken kalbimizin de duaya iştirak etmesini sağlar. Kelimelerin manasını tefekkür ederek okuduğumuzda, duanın ruhumuza tesiri kat kat artar. İşte Salaten Tefriciye'nin Türkçe meali:

Allah'ım! Efendimiz Muhammed'e (s.a.v.) kâmil bir salât ile salât ve tam bir selâm ile selâm eyle. O Peygamber ki, onun hürmetine düğümler çözülür, sıkıntılar giderilir, ihtiyaçlar karşılanır, isteklere nail olunur, güzel sonuçlara ulaşılır. Onun keremli yüzü suyu hürmetine bulutlardan yağmur istenir. Onun âline ve ashâbına her an ve her nefeste, senin bildiğin varlıklar sayısınca salât ve selâm olsun.

Duanın Kelime Kelime Tahlili

Kardeşlerim, gelin bu mübarek duanın içindeki inceliklere biraz daha yakından bakalım:

• Salaten kâmileten ve selâmen tâmmen: "Kusursuz bir salât ve tam bir selâm." Burada en mükemmel övgü ve esenlik dileğiyle duaya başlanır. Bu, duanın adabıdır.
• Tenhallü bihil 'ukad: "Onunla (onun hürmetine) düğümler çözülür." Hayatımızdaki maddi-manevi her türlü kördüğümü, çözülmez sandığımız problemleri ifade eder.
• Tenfericü bihil küreb: "Onunla sıkıntılar açılır, dağılır." 'Küreb', insanı boğan, nefes aldırmayan büyük kederler, tasalardır.
• Tukdâ bihil havâic: "Onunla ihtiyaçlar yerine getirilir." Dünyevi ve uhrevi tüm hacetlerimizi, isteklerimizi kapsar.
• Tünâlü bihir regâib ve hüsnül havâtim: "Onunla rağbet edilen şeylere (arzulara) ve güzel âkıbete (hüsn-i hâtimeye) ulaşılır." Sadece dünya değil, en büyük arzumuz olan imanla son nefesi verme niyazı da bu duada gizlidir.
• Yüsteskal ğamâmü bi vechihil kerîm: "Onun şerefli yüzü suyu hürmetine bulutlardan yağmur istenir." Bu ifade, Efendimiz'in (s.a.v.) hayattayken kuraklık zamanında O'nun vesilesiyle yağmur duasına çıkılmasına ve duanın kabul olmasına telmihtir. O'nun Allah katındaki değerini en güzel anlatan ifadelerden biridir.

Salaten Tefriciye'nin Faziletleri ve Sırları

Salaten Tefriciye'nin faziletleri hakkında kitaplarda pek çok tecrübe ve rivayet aktarılır. Unutmamak gerekir ki, bunlar vahiy veya hadis olmasa da, salih zatların bu duayı okuduklarında gördükleri manevi feyiz ve bereketlerin bir yansımasıdır. Fazileti, duanın kendisinden ziyade, onu kabul edecek olan Allah'ın (c.c.) lütfundan ve salavat getirilen Zât'ın (s.a.v.) O'nun katındaki şerefinden kaynaklanır.

• Sıkıntıların Giderilmesi: Adından da anlaşılacağı üzere en bilinen fazileti, her türlü bela, musibet, keder ve sıkıntının ortadan kalkmasına vesile olmasıdır. İnsanın içini daraltan, uykularını kaçıran ne derdi varsa, Rabbine bu salavatla yöneldiğinde bir ferec (çıkış yolu) bulacağı ümit edilir.
• Dileklerin ve Hacetlerin Kabulü: Önemli bir işe başlarken, bir sınav öncesinde, evlilik, rızık gibi meşru istekler için okunduğunda, Allah'ın o işi kolaylaştıracağına ve hayırlı bir sonuca ulaştıracağına inanılır.
• Manevi Huzur ve Kalp Ferahlığı: Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) salavat getirmek, ruhu dinlendirir, kalbi nurlandırır ve insana manevi bir sekinet verir. Salaten Tefriciye'nin güçlü ifadeleri, bu tesiri daha da artırır.
• Hastalıklara Şifa: Bedenî ve ruhî hastalıklara karşı bir şifa niyetiyle okunabilir. Şifayı veren Allah'tır, dualar ve salavatlar ise o şifaya ulaşmak için tutunduğumuz manevi sebeplerdir. Hastalara şifa veren dualar arasında bu salavatın özel bir yeri vardır.

Salaten Tefriciye'nin faziletleri hakkında birçok rivayet bulunmaktadır. Ancak, bu rivayetlerin sahih olup olmadığını araştırmak önemlidir. Unutmayalım ki, her duanın ve salavatın fazileti, Allah'ın izni ve rahmetiyle gerçekleşir. En büyük fazilet, Rabbimizin emrine uyarak O'nun en sevdiği kuluna salât ve selâm getirmektir.

Salaten Tefriciye'nin Teolojik ve Fıkhî Açıdan Değerlendirilmesi

Kıymetli kardeşlerim, bu salavatın içerisinde geçen "onun hürmetine", "onun yüzü suyu hürmetine" gibi ifadelere takılanlar olabilir. Bu konu, İslam alimleri arasında "Tevessül" başlığı altında incelenmiştir. Tevessül, Allah'a dua ederken, O'nun sevdiği bir kulunu veya salih bir ameli vesile kılmak, aracı yapmaktır. Bu, o kişiden istemek değil, "Ya Rabbi, filan kuluna verdiğin değer hürmetine, o kulunu sevdiğim için duamı kabul et" demektir.

Dört büyük fıkıh mezhebinin bu konudaki görüşleri şöyledir:

• Hanefî, Mâlikî ve Şâfiî Mezhepleri: Âlimlerin cumhuru, yani büyük çoğunluğu, Peygamber Efendimiz (s.a.v.) ile tevessül etmenin caiz olduğu görüşündedir. Gerek hayatında gerekse vefatından sonra O'nun Allah katındaki makamını vesile kılarak dua etmenin meşru olduğunu kabul ederler. Delil olarak, Hz. Ömer'in (r.a.) kuraklık zamanında Efendimiz'in amcası Hz. Abbas'ı (r.a.) vesile kılarak, "Allah'ım, biz daha önce Peygamberimizle sana tevessül ederdik, sen de bize yağmur verirdin. Şimdi ise Peygamberimizin amcasıyla sana tevessül ediyoruz, bize yağmur ver" (Buhârî, İstiskâ, 3) şeklindeki duasını gösterirler.
• Hanbelî Mezhebi: Hanbelî alimler arasında farklı görüşler olmakla birlikte, özellikle İbn Teymiyye ve takipçileri gibi bazı alimler, vefat etmiş kişilerle tevessülü doğru bulmamış, bunu bid'at olarak değerlendirmişlerdir. Ancak onlar dahi Peygamberimiz hayattayken onunla tevessülü (yani ondan dua istemeyi) kabul ederler.

Sonuç olarak, Salaten Tefriciye'deki ifadeler, Ehl-i Sünnet alimlerinin büyük çoğunluğunun caiz gördüğü bir tevessül anlayışını yansıtmaktadır. Niyetimiz, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) kendisinden bir şey istemek değil, O'nun Allah katındaki yüksek hatırı ve değeri hürmetine Allah'tan talepte bulunmaktır. Dua yalnızca ve yalnızca Allah'a yapılır.

Salaten Tefriciye Ne Zaman ve Nasıl Okunmalıdır?

Salaten Tefriciye'yi okumak için belirli bir zaman veya mekan yoktur. Her zaman ve her yerde okunabilir. Gönlünüz ne zaman daralırsa, ne zaman bir ihtiyacınız olursa lisanınızı bu güzel salavatla ıslatabilirsiniz. Ancak, bazı âlimler, duaların kabulüne daha elverişli olan seher vakti, Cuma günü, kandil geceleri veya farz namaz vakitleri sonrası gibi mübarek vakitlerde okunmasının daha faziletli olduğunu belirtmişlerdir.

Salaten Tefriciye'yi okurken dikkat edilmesi gereken bazı hususlar şunlardır:

• Niyet ve İhlas: Her amelde olduğu gibi, burada da en önemli şey niyettir. Sadece Allah rızası için, O'nun Resûlü'ne sevgimizi sunmak ve O'ndan yardım dilemek niyetiyle okunmalıdır.
• Abdestli Olmak: Bir zorunluluk olmasa da, duanın adabından olduğu için abdestli olmak daha faziletlidir.
• Kıbleye Yönelmek: Mümkünse kıbleye dönerek, bir edep ve saygı hali içinde okunmalıdır.
• Anlamını Düşünerek Okumak: Ezbere, dilin bir alışkanlığı olarak değil, her kelimenin manasını kalpte hissederek, tefekkür ederek okumak duanın tesirini artırır.

4444 Defa Okumanın Aslı Nedir?

Salaten Tefriciye'nin belirli bir sayıda, özellikle 4444 defa okunması gerektiği yönünde yaygın bir inanış vardır. Kardeşlerim, şunu net bir şekilde ifade etmek gerekir: Bu sayının Kur'an veya sünnetle sabit bir dayanağı yoktur. Yani, "Peygamberimiz 4444 defa okuyun dedi" gibi bir durum söz konusu değildir. Bu sayı, büyük İslam alimlerinin ve arif zatların tecrübelerine dayanır. Onlar, bu salavatı bu sayıda okuduklarında dualarının daha çabuk kabul olduğunu, sıkıntılarının daha hızlı giderildiğini görmüşler ve bunu bir tavsiye olarak sonraki nesillere aktarmışlardır. Buna İslam geleneğinde "tecrübe edilmiş" (mücerreb) dualar denir.

Dolayısıyla, 4444 sayısına takılıp kalmamak gerekir. Önemli olan, duanın samimiyetle ve ihlasla yapılmasıdır. Bir kişi ihlasla 10 defa okur, duası kabul olur; bir başkası 5000 defa okur ama kalbi gaflette olduğu için duası o tesiri göstermeyebilir. Sayılar, kalbi ve zihni duaya odaklamak için bir araç olabilir ama asla amaç haline getirilmemelidir. Dilerseniz Ezan Duası Okunuşu, Anlamı ve Fazileti: Kapsamlı Rehber yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Salaten Tefriciye okunurken yapılabilecek yaygın hatalardan biri, aceleci davranmaktır. Sayıyı tamamlamak için hızlı, harfleri yutarak okumak, duanın ruhuna aykırıdır. Tane tane, manasını düşünerek okumak, 4444'ü hızlıca bitirmekten çok daha hayırlıdır.

Salaten Tefriciye Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Salaten Tefriciye ile ilgili merak ettiğiniz diğer konulara da değinelim.

Salaten Tefriciye'nin Tarihsel Arka Planı

Salaten Tefriciye'nin tam olarak ne zaman ve kim tarafından tertip edildiğine dair kesin, akademik bir bilgi bulunmamaktadır. Ancak, bu salavatın kökeni genellikle Mağrib (Kuzey Afrika) coğrafyasındaki alimlere ve tasavvuf büyüklerine dayandırılır. Özellikle Endülüslü büyük alim İmam Kurtubî'nin (v. 671/1273) bu salavatı veya çok benzer bir versiyonunu (Salât-ı Nâriye olarak da bilinir) okuduğu ve tavsiye ettiği rivayet edilir. İmam Kurtubî, aynı zamanda meşhur "el-Câmi' li Ahkâmi'l-Kur'an" tefsirinin de yazarıdır.

Bazı kaynaklar ise, bu salavatı Şâzeliyye tarikatının büyüklerinden Ahmed bin İdris el-Hasenî (v. 1253/1837) gibi daha geç dönem bir alime nispet ederler. Bu farklı rivayetler, salavatın tek bir kişi tarafından değil, zaman içinde gelişen ve farklı coğrafyalardaki alimler tarafından benimsenen bir dua formülü olabileceğini düşündürmektedir. Önemli olan kimin yazdığı değil, içeriğinin İslam'ın temel kaynaklarına uygun olması ve Müslümanlar arasında asırlardır kabul görmüş olmasıdır.

Salaten Tefriciye, zamanla İslam dünyasında, özellikle Osmanlı coğrafyasında ve Kuzey Afrika'da yaygınlaşmış ve sıkıntılı zamanlarda, savaşlarda, hastalıklarda ve kişisel buhranlarda Müslümanların sığındığı bir manevi kale haline gelmiştir. Günümüzde de milyonlarca Müslüman, bu salavatı düzenli olarak okuyarak hem Efendimiz'e (s.a.v.) olan sevgilerini tazelemekte hem de Rablerinden yardım dilemektedir.

Pratik Uygulama: Salavatı Günlük Hayatımıza Nasıl Entegre Ederiz?

Kardeşlerim, ilim öğrenmek güzeldir ama asıl olan o ilimle amel etmektir. Salaten Tefriciye'nin ve genel olarak salavatın faziletlerini öğrendikten sonra, bunu hayatımızın bir parçası haline getirmek için bazı pratik adımlar atabiliriz.

• Günlük Vird Edinin: Kendinize bir hedef belirleyin. Bu, her farz namazdan sonra 3, 5 veya 11 defa okumak olabilir. Ya da sabah ve akşam belirli bir sayıda okumayı adet haline getirebilirsiniz. Az da olsa devamlı olan amel, Allah katında en sevimli olanıdır. (Buhârî, Rikâk, 18).
• Zor Anlarınızda Sığınağınız Olsun: Canınız sıkıldığında, bir işle ilgili endişelendiğinizde, bir yakınınız hastalandığında hemen aklınıza Salaten Tefriciye gelsin. Telefonla oynamak veya boş düşüncelere dalmak yerine, dilinizi bu mübarek salavatla meşgul edin.
• Ailece Okuyun: Evde ortak bir niyet için (mesela bir hastanın şifası, bir öğrencinin başarısı) aile fertleriyle birlikte okuma halkaları düzenleyebilirsiniz. Herkes belirli bir sayıda okur ve toplamda hedeflenen sayıya ulaşılır. Bu, hem duanın gücünü birleştirir hem de aile içi manevi bağları kuvvetlendirir.
• Anlamıyla Bağ Kurun: Okurken hayatınızdaki "düğümleri" (ukad) ve "sıkıntıları" (küreb) aklınıza getirin. Duanın ilgili kısmına geldiğinizde, "Ya Rabbi, işte şu düğümümü de çöz, şu sıkıntımı da gider" diye kalbinizden geçirin. Bu, duayı kişisel ve canlı hale getirir.
• Hayatınıza Yansıtın: Âlemlere rahmet olarak gönderilen bir Peygamber'e salavat getiren bir müminin, kendisi de etrafına karşı merhametli, affedici ve yardımsever olmaya çalışması gerekir. Salavat, ahlakımızı güzelleştirmek için de bir vesiledir.

Editörden Not: Bir Hocanız Olarak Kalbî Mülahazalar

Aziz kardeşim, bu uzun yazıyı buraya kadar sabırla okuduysan, Rabbim senden razı olsun. Sana bir hoca, bir ağabey olarak son birkaç samimi hatırlatmada bulunmak isterim. Dualar ve salavatlar, manevi eczanemizin en kıymetli ilaçlarıdır. Ancak bu ilaçları kullanmanın da bir usulü, bir adabı vardır. Sakın ola ki Salaten Tefriciye'yi veya başka bir duayı, bir sihirli formül gibi görme. Yani, "4444'ü okuyayım, istediğim şey otomatik olarak gerçekleşsin" şeklinde mekanik bir anlayışa kapılma. Bu, duanın ruhuna aykırıdır.

Duanın özü, kulluktur. Acizliğini itiraf edip, Kâdir-i Mutlak olan Rabbine sığınmaktır. Biz üzerimize düşeni yapar, sebeplere yapışır, sonra da ellerimizi ve gönlümüzü O'na açarız. Salaten Tefriciye okumak, bu sığınmanın en güzel yollarından biridir. Çünkü Allah'ın en sevdiği kulunu araya koyarak, "Ya Rabbi, ben acizim, günahkârım ama Senin o çok sevdiğin, âlemlere rahmet olarak gönderdiğin Habibin hürmetine Senden istiyorum" demiş olursun. Bu, büyük bir edeptir.

Sonuç ne olursa olsun, sen salavatı okumakla zaten kazanırsın. Çünkü her salavatla Peygamberine selam göndermiş, Allah'ın emrine uymuş, günahlarının affına ve derecenin artmasına vesile olacak bir amel işlemiş olursun. İsteğinin gerçekleşmesi ise tamamen Allah'ın hikmetine kalmıştır. Bazen istediğimiz şey bizim için hayırlı değildir, Allah bize onu vermeyerek daha büyük bir kötülükten korur. Bazen de duasının karşılığını bu dünyada değil, ahirette kat kat fazlasıyla verir. O yüzden sen, neticeye değil, samimiyete odaklan. Rabbim, kalpten gelen hiçbir duayı karşılıksız bırakmaz. Unutmayın, Nasuh Tövbesi Nedir? Şartları, Anlamı ve Samimi Anlatımı yazımızda da belirttiğimiz gibi, samimiyet ve ihlas her ibadetin temelidir.

Sizleri Zikirmatik uygulamamızı kullanmaya davet ediyorum. Bu uygulama sayesinde İstanbul namaz vakitleri gibi bilgilere kolayca ulaşabilir, tesbih çekebilir ve çeşitli duaları okuyabilirsiniz. Allah'a emanet olun!

Bu yazımızı faydalı bulduysanız, sevdiklerinizle paylaşmayı unutmayın. Belki bir kişinin daha sıkıntısından kurtulmasına vesile olursunuz.

Kaynaklar

Bu yazının hazırlanmasında aşağıdaki temel İslami kaynaklardan ilham alınmış ve referanslar kullanılmıştır:

• Kur'an-ı Kerim ve Meali
• İmam Buhârî, el-Câmiu's-Sahîh (Sahih-i Buhârî)
• İmam Müslim, el-Câmiu's-Sahîh (Sahih-i Müslim)
• İmam Tirmizî, es-Sünen (Sünen-i Tirmizî)
• İmam Kurtubî, el-Câmi' li Ahkâmi'l-Kur'an (Kurtubî Tefsiri)
• İbn Kesîr, Tefsîru'l-Kur'âni'l-Azîm (İbn Kesîr Tefsiri)
• İmam Nevevî, el-Ezkâr